Tại sao người không hút thuốc lá mà vẫn bị ung thư phổi?

Tại sao người không hút thuốc lá mà vẫn bị ung thư phổi?

Có nhiều nguyên nhân gây ung thư phổi ở người không hút thuốc lá. Hầu hết trong số đó đều chưa được xác định rõ. Song, những thủ phạm dưới đây vẫn được xem là có liên quan đến căn bệnh này.

Tuần qua, khán giả xót xa khi hay tin diễn viên Mai Phương bị ung thư phổi giai đoạn cuối. Nói đến ung thư phổi; bạn nghĩ ngay đến đàn ông, những người thường xuyên phì phèo thuốc lá. Có ai ngờ rằng, ung thư phổi cũng xảy ra ở phụ nữ; kể cả những người trong đời chưa một lần đụng đến điếu thuốc. Nguyên nhân nằm ở đâu?

Có nhiều nguyên nhân gây ung thư phổi ở người không hút thuốc lá. Hầu hết trong số đó đều chưa được xác định rõ. Song, những thủ phạm dưới đây vẫn được xem là có liên quan đến căn bệnh này.

Hút thuốc lá thụ động có thể gây ung thư phổi

Nếu sống chung hay làm việc với người hút thuốc lá; tức là bạn cũng đang hút thuốc lá thụ động. Những người không hút thuốc sống chung với người hút thuốc; có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn 24% so với người sống chung với người không hút thuốc.

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế. Hàng năm trên thế giới có khoảng 200.000 ca tử vong. Chủ yếu do tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá tại nơi làm việc.

Luật cấm hút thuốc ở những nơi công cộng đã giúp giảm thiểu nguy cơ này tại một số quốc gia phát triển. Mạng lưới hành động ung thư của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS CAN) đang làm việc để mở rộng và tăng cường các luật này, nhằm bảo vệ cả người hút thuốc và người không hút thuốc khỏi sự nguy hiểm của khói thuốc lá.

 

Vì thế, khi chọn bạn đời, ngoài tiêu chuẩn đẹp trai, thông minh, chung thủy, tâm lý, hãy “update” thêm điều kiện không hút thuốc lá. Với đồng nghiệp ở văn phòng, nếu khuyên ngăn không được, bạn hãy chủ động chuyển vị trí ngồi để đảm bảo môi trường làm việc trong lành cho chính mình.

Vật liệu xây dựng chứa chất a-mi-ăng (asbestos) 

Trước đây, a-mi-ăng là một hợp chất cách nhiệt và cách âm được sử dụng rộng rãi trong xây dựng.

Tuy nhiên, khi người ta phát hiện a-mi-ăng có liên quan đến ung thư phổi, nhiều nước trên thế giới, trong đó có Hoa Kỳ, đã cấm sử dụng chất này. Ở Việt Nam, nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng vẫn có chứa chất a-mi-ăng.

Bình thường, a-mi-ăng không phải là mối nguy hiểm. Nhưng khi vật liệu bị hư hỏng, các sợi vi mô của a-mi-ăng vỡ ra khỏi vật liệu sẽ được giải phóng vào không khí. Khi hít phải, sợi a-mi-ăng kẹt sâu trong phổi, tồn tại lâu dài trong mô phổi và từ từ gây bệnh.

Ô nhiễm không khí gây ung thư phổi

Tại Hoa Kỳ. Bụi, khói và hóa chất trong không khí gây ra khoảng 1–2% các ca ung thư phổi. Các nhà nghiên cứu nghi ngờ không khí bị ô nhiễm có thể gây ra những thay đổi trong DNA. Khiến con người có nguy cơ mắc bệnh cao.

Tại sao người không hút thuốc lá mà vẫn bị ung thư phổi?

Càng sống ở khu vực ô nhiễm nặng, người ta càng dễ ung thư phổi. Ước tính, ô nhiễm không khí có liên quan đến 2.000 ca tử vong do ung thư phổi mỗi năm.

Gen có thể di truyền ung thư phổi

Đôi khi, nguyên nhân gây ung thư phổi lại nằm trong chính gen của bạn. Nếu sinh ra với nhiễm sắc thể số 6 có vấn đề, bạn dễ bị ung thư phổi hơn, do khả năng loại bỏ hóa chất ra khỏi cơ thể của bạn kém hơn.

Một khả năng khác được cân nhắc là cơ thể bạn không thể sửa chữa DNA bị hư hỏng. Điều này khiến bạn có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn khi tiếp xúc với hóa chất gây ung thư phổi.

Chế độ ăn cũng gây ung thư phổi

Nghiên cứu gần đây cho thấy, chế độ ăn gây ra chỉ số đường huyết cao mang đến nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn. Bánh mì trắng, ngũ cốc có đường, gạo trắng, bánh quy, bắp rang… là những món ăn được gọi tên trong danh sách này.

Dù các nhà nghiên cứu chưa tìm được cơ chế chính xác, nhưng thông tin này một lần nữa giúp bạn có động lực để chọn chế độ ăn lành mạnh với bánh mì nguyên hạt, yến mạch, khoai, đậu, trái cây… thay vì thức ăn nhanh và thực phẩm nhiều đường.

Sợi Amiăng gây ung thư phổi

Amiang là một hợp chất được sử dụng rộng rãi trong các vật liệu cách nhiệt. Sợi amiăng vỡ ra khỏi vật liệu và hòa vào không khí, nơi chúng có thể được hít vào phổi.

 

Loại sợi này được ứng dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp sản xuất sản phẩm fibro xi măng. Các vật liệu cách điện. Cách nhiệt. Ngành ô tô. Ngành hàng không. Đóng tàu. Dược, dầu mỏ. Sản xuất vật liệu chống cháy…

Sợi amiăng. Có thể tồn tại suốt đời trong mô phổi. Nhiều trường hợp ung thư phổi hay một loại ung thư khác được gọi là ung thư trung biểu mô có liên quan đến việc tiếp xúc với amiăng.

Hút thuốc lá làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi liên quan đến amiăng ở những người lao động. Tuy nhiên, những người lao động thường xuyên tiếp xúc với amiăng nhưng không hút thuốc lại có nguy cơ phát triển ung thư phổi gấp 5 lần so với những người không hút thuốc lá khác.

Vài năm gần đây, một số nước trên thế giới trong đó có Việt Nam xuất hiện quan điểm trái chiều liên quan đến việc có nên tiếp tục cho phép sử dụng amiăng trắng một cách có kiểm soát, hay là cấm sử dụng do lo ngại khả năng gây ung thư phổi cực kỳ cao của loại sợi này.

Khí radon gây ung thư phổi

Nguyên nhân hàng đầu của bệnh ung thư phổi ở những người không hút thuốc là tiếp xúc với khí radon, theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA). Nó chiếm khoảng 21.000 ca tử vong do ung thư phổi mỗi năm tại quốc gia này.

 

Khí radon xuất hiện tự nhiên ngoài trời với số lượng vô hại. Nhưng đôi khi trở nên tập trung ở những ngôi nhà. Được xây dựng trên các mỏ uranium tự nhiên.

Khí radon có thể di chuyển xuyên qua đất và vào nhà thông qua những khoảng trống trong móng, đường ống, cống rãnh, hoặc các khe hở khác. Nó vô hình và không mùi nhưng có thể được phát hiện bằng bộ dụng cụ thử nghiệm.

Những người hút thuốc và tiếp xúc với radon có nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi cao hơn những người không hút thuốc tiếp xúc với khí radon.

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------